Τα βασικά όργανα που χρησιμοποιούνται στην κρητική μουσική είναι η λύρα και το λαούτο.
Στην ανατολική και δυτική Κρήτη είναι επίσης διαδεδομένη η χρήση του βιολιού αντί της λύρας.

Σε πολλές περιπτώσεις το "μπουλγαρί" συμπληρώνει το λαούτο στη συνοδεία της λύρας. Το μαντολίνο επίσης χρησιμοποιείται συχνά και ειδικά στις "καντάδες" (πρόκειται για αυθόρμητες μουσικές εκφράσεις που πολλές φορές περιφέρονται στους δρόμους των χωριών και χρησιμοποιούν κυρίως ερωτικούς στοίχους).

Σημαντική θέση έχουν στην μουσική παράδοση της Κρήτης, τα πνευστά όπως το "χαμπιόλι" (η κρητική φλογέρα) και η "ασκομαντούρα" που είναι ο αρχαίος "άσκαυλος".

Οι βασικοί κρητικοί χοροί είναι ο "πεντοζάλης" (έχει τις ρίζες του στον αρχαίο "πυρρίχιο" χορό), ο καστρινός πηδηχτός, η σούστα, ο σιγανός συρτός και ο χανιώτικος συρτός.

Εκτός από τους χορούς αυτούς τοπικά υπάρχουν διάφορες παραλλαγές τους. Είναι πολύ σημαντικό το γεγονός ότι ακόμα και σήμερα δεν υπάρχει κρητικός ο οποίος να μη ξέρει να χορεύει παραδοσιακούς χορούς.

Οι περισσότεροι χοροί διατηρούν την αρχέγονη κυκλική τυπολογία τους. Στην κυκλική κίνηση αναπτύσσεται ο πολύπλοκος βηματισμός του χορού με τον πρωτοχορευτή να έχει την δυνατότητα για να αναδείξει την δεξιοτεχνία του μέσα από εντυπωσιακούς αυτοσχεδιασμούς.

Η κρητική παραδοσιακή μουσική περιλαμβάνει κατά βάση χορευτικούς σκοπούς. Σε πολλές περιπτώσεις όμως η μουσική συνοδεύει απλά το τραγούδι που διακρίνεται σε δύο βασικές κατηγορίες. Η πιο διαδεδομένη είναι αυτή των διστίχων δεκαπεντασύλλαβων μαντινάδων, κυρίως ερωτικών, που τραγουδιούνται πολύ στις παραδοσιακές γιορτές και καντάδες.

Η ευκολία με την οποία οι κρητικοί συνθέτουν μαντινάδες για κάθε περίσταση είναι παροιμιώδης.

Η δεύτερη σημαντική κατηγορία είναι τραγούδια της τάβλας τα οποία τραγουδιούνται κυρίως στα χωριά της ρίζας των Λευκών Όρέων στα Χανιά και γι αυτό ονομάζονται ριζίτικα. Ανάλογα με το θέμα των στίχων τους διακρίνονται σε ακριτικά, ηρωικά, ιστορικά και του έρωτα.

Η κρητική παραδοσιακή φορεσιά που γνωρίζουμε σήμερα, φοριέται ελάχιστα πλέον σε καθημερινή βάση αλλά σε πολλές γιορτές και επίσημες εκδηλώσεις θα δούμε άνδρες και γυναίκες να ντύνονται με την πολυποίκιλτη υφαντή και κεντητή στολή που καθιερώθηκε μετά τον 16ο αιώνα.

Γενικά η κρητική γυναικεία στολή περιλαμβάνει δύο βασικούς τύπους. Ο τύπος της Σφακιανής φορεσιάς είναι και ο πιο διαδεδομένος σε ολόκληρο το νησί και περιλαμβάνει πολύπτυχο κεντητό φουστάνι, κεντητή ποδιά, το "μεϊτάνι" (πρόκειται για είδος σακακιού με μακριά μανίκια), ή την "σαλαμάρκα" (κεντημένο αμάνικο σακάκι), πάνω από το μεταξωτό πουκάμισο. Το κεντητό μεταξωτό μαντίλι στο κεφάλι και διάφορα κοσμήματα και νομίσματα στο στήθος συμπληρώνουν το σύνολο της στολής.

Ο άλλος τύπος γυναικείας φορεσιάς είναι η "ανωγειανή" που εμφανίζεται στα μέσα του 17ου αιώνα και ουσιαστικά μοιάζει με την Σφακιανή αλλά χρησιμοποιεί επιπλέον ένα είδος μακριάς βράκας που μοιάζει με σαλβάρι, κάτω από την φούστα.

Η ανδρική παραδοσιακή στολή είναι κοινή για όλο το νησί και διακρινόταν σε δυο παραλλαγές.

Απαραίτητο συμπλήρωμα της παραδοσιακής κρητικής φορεσιάς ήταν το κρητικό μαχαίρι, το οποίο ακόμα και σήμερα συνεχίζει να είναι αχώριστος σύντροφος του ορεσίβιου κρητικού.

Σε παλιότερα χρόνια υπήρχε μεγάλη άνθηση της μαχαιροποιίας και μάλιστα στις μεγάλες πόλεις υπήρχαν ολόκληρες συνοικίες αποκλειστικά με εργαστήρια μαχαιροποιίας.

Το κρητικό μαχαίρι κατασκευάζεται από ατσαλένια λεπίδα και η λαβή καλύπτεται από κέρατο ζώων η οποία σε πολλές περιπτώσεις διακοσμείται με διάφορα μοτίβα.

Η θήκη συνήθως ήταν ξύλινη απλή. Για τις επίσημες φορεσιές όμως χρησιμοποιούσαν ασημένιες θήκες με πολυποίκιλτα μοτίβα και διακοσμητικά σχέδια.Σε πολλές περιπτώσεις πάνω στη λεπίδα του μαχαιριού υπήρχαν εγχάρακτες μαντινάδες.

Ένας τομέας της χειροτεχνίας στον οποίο η περιοχή έχει να δείξει μια μακροχρόνια παράδοση είναι η λαϊκή υφαντική και κεντητική τέχνη.

Τα ξομπλιαστά και πλουμιστά υφαντά γίνονται με τη χρήση μαλλιού, λιναριού, βαμβακιού και μεταξιού στους παραδοσιακούς αργαλειούς που διέθεταν παλιότερα όλα τα νοικοκυριά.Τα διακοσμητικά μοτίβα εκτός από τα διάφορα γεωμετρικά σχήματα, δανείζονται εικόνες από τη φύση αλλά και από ανθρώπινες δραστηριότητες.

Τα μάλλινα κιλίμια, οι πατανίες, τα πολύχρωμα σακίδια (οι λεγόμενες "βούργιες"), τα βαμβακερά ή λινά σεντόνια, πετσέτες και τα μεταξωτά φορέματα και είδη ρουχισμού είναι από τα συνηθέστερα προϊόντα της κρητικής υφαντικής τέχνης.

Τα κεντητά και τα υφαντά σε πολλές περιπτώσεις συνοδεύονται από πλεκτές δαντέλες σε υπέροχα σχέδια και μοτίβα.